قبلی





بعدی
تاریخ انتشار  :  12:16 عصر ۱۳۹۸/۵/۱۳
تعداد بازدید  :  1774
Print
   
« جلمان » در آذربایجان غربی « جلوه اتحاد و همدلی در اقوام » داریوش علیزاده

آنچه که مسلم است «جلمان» تاریخی چند هزار ساله در منطقه خاورمیانه و قفقاز دارد که سنگ نگاره‌های تاریخی در شهر « قوبوستان » جمهوری آذربایجان با قدمت هزاران ساله نشان از هویت تاریخی و فرهنگ غنی مردمان این سرزمین های باستانی دارد که بخشی از عقاید ،ارزش‌ها، سنت‌ها، آداب و رسوم خود را در قالب رقص های دسته جمعی ارائه کرده و برای نسل کنونی جامعه به یادگار گذاشته اند.
« جلمان » در آذربایجان غربی « جلوه اتحاد و همدلی در اقوام »
داریوش علیزاده



«جلمان» در ارومیه و نواحی اطراف آن حرکتی موزون و  دسته جمعی است که مردم در شادی ها و عروسی های خود با گرفتن دستان یکدیگر در قالب خطی افقی یا دایره وار با اجرای حرکات هماهنگ  دست و پا همراه با اجرای سازهای موسیقی از جمله «سرنا و دهل» پایکوبی می کنند.

 اجرای «جلمان» برای هر کس در ارومیه نه به معنای رقص،  بلکه به معنای یک فرم خاص از بروز حالت روحی در شادی‌ها است که پیر و جوان، زن و مرد، کودک و بزرگسال با اشتیاق وصف‌ناپذیر به دنبال اجرای آن هستند، بدون آنکه در فکر گرفتاری در کورکوریهای  سایرین هنگام اجرای سایر انواع رقص ها و حرکات موزون قرار بگیرند.

«جلمان» یک ورزش دسته جمعی برای سالم ماندن تن و روان آدمی و در کنار آن  نمودی از ابراز اتحاد و همدلی انسان ها با یکدیگر همراه با آموزش نظم و ترتیب زندگی و اطاعت از رهبر و راهنما  در قالب حرکات موقر و  موزون است که حیا و حرمت  انجام دهنده آن برخلاف سایر موارد مشابه حفظ می‌شود و باعث ایجاد شادی و تخلیه غم و اندوه از جسم و جان آدمی می شود.


 این رقص دسته جمعی  تاریخی بس کهن  در آسیای میانه ،خاورمیانه ، بخشی از قاره اروپا و قاره آمریکا ( سرخپوسان ) دارد و در بیشتر کشورهای این نقطه از کره خاکی از جمله ترکیه، عراق،سوریه ، کشورهای عربی و ایران به شیوه های مختلف و بر اساس موسیقی های محلی و سنتی هر ملت و قوم و ریتم های مخصوص هر منطقه اجرا می شود.

این هنر جمعی در بسیاری از مناطق ایران و ایلات و طوایف مختلف از جمله ترکهای افشار، شاهسونها، قشقایی‌ها، کردها ، عربها و سایرین جایگاه ویژه‌ای دارد و به عنوان یک نماد مهم و ارزشمند از سنت ها و آداب و رسوم هر قومی مطرح و به نمایش عموم گذاشته می شود.

«جلمان»  از ترکیب دو کلمه «جل و مان» به معنی« منش و اندیشه مرد بزرگوار» است که در میان ایلات و طوایف مختلف ایران به نامهای مختلف تلفظ می شود، از جمله در نقده آذربایجان غربی قره پاپاقها به آن « یاللی »  ، در مراغه «هلپه »در شهرستان قم و ایل شاهسون «هالای»  و قشقایی ها به  آن « هلی » می گویند.

 «جلمان» در ارومیه در قالب ریتم های مختلف موسیقی اجرا می شود و یک نفر دستمال به دست به عنوان رهبر و راهنما ( جلمان باشی )در ابتدای گروه قرار گرفته و با گرفتن دست راست نفردست چپی خود با ایجاد هماهنگی بر اساس موسیقی نواخته شده حرکات هماهنگ و موزون رابیشتر دایره وار  که جلوه بسیار زیبایی به تماشاگران ارائه می‌دهد به نمایش می گذارد.

  تک ایاق،   ایکی ایاق ، اوچ ایاق ، دورد ایاق، آشیرما ، بندی، شیخانی ، رستم باز، دودی ، ما میر، بشیر خانی ، پت آوا ، قنبر یامانی، حکیم الی، ژاندارما، یاسمئن ،عربان( تشی)،  یار گوزلی، چاکیلماز،مریلو، زینگیرته، مهتر خوانی،  جزایل و سویوخ بولاغی از انواع مختلف جلمان هستند که در ارومیه و نواحی اطراف و روستاها با اندکی تفاوت در شیوه اجرا به کار برده می شوند.

آنچه که مسلم است «جلمان» تاریخی چند هزار ساله در منطقه خاورمیانه و قفقاز دارد که سنگ نگاره‌های تاریخی در شهر « قوبوستان »  جمهوری آذربایجان با قدمت  هزاران ساله نشان از هویت تاریخی و فرهنگ غنی مردمان این سرزمین های باستانی دارد که بخشی از عقاید ،ارزش‌ها، سنت‌ها، آداب و رسوم خود را در قالب رقص های دسته جمعی ارائه کرده و برای نسل کنونی جامعه به یادگار گذاشته اند.



 با این وجود آنچه امروز در ارومیه و آذربایجان غربی در رابطه با این میراث باستانی  مشاهده می شود بس نگران کننده و   نشان از تغییر ماهیت و فراموشی فرم های اصیل این میراث باستانی به خصوص در حوزه موسیقی آن که بیشتر  به علت  عدم ثبت و ضبط موسیقیهای اجرا شده بومی توسط هنرمندان دوران گذشته و کم کاری دستگاه های فرهنگی و هنری استان و از طرفی تبلیغات گسترده موسیقی های جذاب از آن سوی مرزها اتفاق افتاده است امری است که نابودی و تغییر هویت اصلی  آن را دور از انتظار نمی‌کند.

 در پایان ذکر این مسئله لازم است که « دارالنشاط »  ارومیه سرزمین باستانی با فرهنگ غنی و ارزشمند با مردمانی دلیر و  سخاوتمند است که بعد از گذر از تاریخی بعضا  وحشتناک و تسویه هایی  قومی و طوایفی در قرنهای گذشته و  برخی از ناملایمات تاریخی ،  از مسئولان مرتبط انتظار می‌رود آنچه که در ملی کردن«  مکتب عاشقی ارومیه»  به عنوان میراث ناملموس ایران اتفاق افتاد در زمینه ثبت ملی موسیقی محلی و رقص موزون « جلمان » به نام ارومیه  نیز از طرف ارگان‌های مربوطه اقدام لازم صورت گیرد تا از سقوط  این نوع از موسیقی و حرکات موزون  ارزشی و تاریخی که در آینده نزدیک اتفاق خواهد افتاد پشیمانی نداشته و نوشداروی بعد از مرگ سهراب و کارنامه منفی فرهنگی برای آیندگان نباشد و شاهد باشیم  جوانان این سرزمین همانند نیاکان خود با گرفتن دستان همدیگر در اعتلا و توسعه فرهنگ غنی خود پشتیبان ایران اسلامی باشند. 

داریوش علیزاده
 کارشناس موسیقی حوزه هنری آذربایجان غربی



نظر شما
نام
ایمیل
متن نظر
  ارسال

Designer: MEMET Khakifirooz, memet.co@gmail.com | hoze honari sazman tabliqat islamic, negar co., tehran.
کلیه حقوق مادی و معنوی این پایگاه اطلاع رسانی متعلق به حوزه هنری آذربایجان غربی می باشد.

تمام حقوق این سایت متعلق به حوزه هنری آذربایجان غربی می‌باشد | نقشه سايت
>